USG oka jak się wykonuje w praktyce?

USG oka wykonuje się przez zamkniętą powiekę z użyciem żelu ultradźwiękowego, lekarz płynnie przesuwa sondę po skórze powieki, a pacjent porusza gałką oczną zgodnie z komendami, co pozwala uzyskać obraz w czasie rzeczywistym w ciągu około 10–20 minut [1][2][4][6]. Badanie jest nieinwazyjne, bezbolesne, bezpieczne i może być powtarzane wielokrotnie [1].

Czym jest USG oka i na czym polega?

Badanie USG oka to nieinwazyjna metoda obrazowania wykorzystująca fale ultradźwiękowe do oceny struktur gałki ocznej i oczodołu w czasie rzeczywistym, bez narażania pacjenta na ból lub promieniowanie [1]. Rejestrowany obraz wiernie odzwierciedla fizjologiczną ruchomość ocenianych tkanek, co zwiększa wiarygodność diagnostyczną [1].

W praktyce stosuje się dwa główne tryby: projekcję A, czyli osiowy A-skan z pomiarami biometrycznymi, oraz projekcję B, czyli przekrojowy B-skan dający dwuwymiarowe odwzorowanie gałki ocznej [3][4]. Uzupełniająco może być wykorzystywana sekwencja Dopplera do oceny przepływów naczyniowych i unaczynienia zmian ogniskowych [5].

Jak wygląda procedura krok po kroku?

Pacjent przyjmuje wygodną pozycję leżącą lub siedzącą z odchyloną głową do tyłu i zamyka oko przeznaczone do badania [1][4]. W wielu ośrodkach badanie wykonuje się transpalpebralnie, przykładając przetwornik do zamkniętej powieki, co eliminuje dyskomfort [1][3].

Na skórę powieki nanosi się specjalny żel ultradźwiękowy poprawiający przewodnictwo, a następnie lekarz przesuwa głowicę po powiece, uzyskując obrazy struktur wewnątrzgałkowych [1][2][4]. W wybranych sytuacjach podaje się krople znieczulające i delikatnie przykłada przetwornik do przedniej powierzchni oka, co również umożliwia precyzyjną akwizycję sygnału [7].

Fale ultradźwiękowe przenikają przez tkanki, odbijają się od granic struktur i wracają do przetwornika, a urządzenie przetwarza odbite sygnały na obraz anatomiczny widoczny na monitorze [7][4]. Podczas rejestracji pacjent wykonuje ruchy gałką oczną w różnych kierunkach według poleceń, co pomaga ocenić obszary obwodowe i ruchome elementy jak ciało szkliste [2].

Jak przygotować się do badania i co robi pacjent podczas USG?

Specjalne przygotowanie nie jest wymagane, po zakończeniu badania można wrócić do codziennych aktywności, w tym prowadzić samochód [6]. Na początku pacjent przyjmuje pozycję leżącą lub siedzącą z odchyloną głową, zamyka oko, na powiekę nakłada się żel, a następnie lekarz przesuwa sondę, prosząc o spojrzenie w różnych kierunkach w celu pełnej oceny gałki ocznej i oczodołu [2][4]. Uzyskany obraz jest wyświetlany i analizowany w czasie rzeczywistym [4].

Jakie są rodzaje USG oka i czym się różnią?

Projekcja A, czyli A-skan, to pomiarowa technika osiowa, która pozwala na bardzo dokładne określenie długości gałki ocznej, grubości rogówki oraz głębokości komory przedniej i stanowi podstawę do obliczenia mocy soczewki wewnątrzgałkowej przed operacją zaćmy [3]. Projekcja B, czyli B-skan, tworzy dwuwymiarowy przekrój gałki ocznej i oczodołu, ułatwiając ocenę topografii i relacji poszczególnych struktur [3][4].

Kiedy wykonuje się USG gałki ocznej?

Badanie zlecane jest między innymi po urazach oka w celu oceny ewentualnych uszkodzeń, przed operacją zaćmy do precyzyjnego doboru mocy soczewki wewnątrzgałkowej oraz przed planowaną witrektomią dla oceny stanu struktur tylnego odcinka [3]. Ultrasonografia jest metodą bez ograniczeń wiekowych i może być stosowana u pacjentów w każdym wieku, jeśli istnieją wskazania kliniczne [3].

Co ocenia lekarz w czasie USG i jak działa Doppler?

W trakcie badania ocenia się mięśnie gałkoruchowe, nerw wzrokowy, siatkówkę, ciało szkliste oraz naczynia krwionośne narządu wzroku, z bieżącą wizualizacją ruchu i położenia tych struktur [5][4]. Zastosowanie sekwencji Dopplera pozwala na analizę przepływu krwi, wykrywanie zaburzeń naczyniowych i ocenę unaczynienia guzów, co poszerza możliwości diagnostyczne poza sam obraz anatomiczny [5].

Ile trwa badanie i kiedy otrzymuje się wynik?

Cała procedura trwa zwykle około 10–20 minut, a obraz wraz z wstępną oceną dostępny jest na bieżąco na ekranie aparatu [1][4][6]. Dzięki rejestracji w czasie rzeczywistym decyzje dotyczące dalszej diagnostyki lub przygotowania do zabiegu mogą być podejmowane bez zwłoki [1][4].

Czy USG oka jest bezpieczne?

Tak, to badanie nieinwazyjne i bezbolesne, które można bezpiecznie powtarzać, również u osób w różnym wieku [1][3]. Wykonywanie badania przez zamkniętą powiekę dodatkowo ogranicza dyskomfort, a pacjent po zakończeniu procedury może natychmiast wrócić do codziennych czynności [1][3][6].

Jak się je wykonuje w praktyce?

W praktyce klinicznej jak się wykonuje w praktyce sprowadza się do standardu: właściwa pozycja pacjenta, aplikacja żelu, delikatne prowadzenie sondy po zamkniętej powiece, wykonywanie przez pacjenta poleconych ruchów oka, a następnie analiza uzyskiwanych w czasie rzeczywistym przekrojów w trybie B lub pomiarów w trybie A, z opcjonalnym użyciem Dopplera w przypadku potrzeby oceny przepływów [1][2][3][4][5]. W wybranych wskazaniach stosuje się znieczulenie kroplowe i kontakt sondy z powierzchnią oka dla uzyskania szczególnie precyzyjnych danych pomiarowych i obrazowych [7].

Podsumowanie

Badanie USG oka jest szybkie, bezpieczne i bardzo informacyjne. Umożliwia precyzyjne pomiary biometryczne w projekcji A, przekrojową ocenę struktur wewnątrzgałkowych w projekcji B oraz analizę przepływu krwi w Dopplerze. Wykonuje się je przez zamkniętą powiekę, z żelem, przy aktywnej współpracy pacjenta i natychmiastowej wizualizacji wyniku [1][2][3][4][5][6][7].

Źródła:

1. [1] https://okulistyka-jaskra.pl/baza-wiedzy/usg-oczu
2. [2] https://megalens.pl/jak-wyglada-badanie-usg-oka/
3. [3] https://www.bezokularow.pl/poradnik/usg-oka-wskazania-i-przebieg-badania
4. [4] https://okulistyka.radom.pl/usg-galki-ocznej-i-oczodolu-kiedy-warto-wykonac-i-jak-wyglada-badanie-radom/
5. [5] https://lekarzebezkolejki.pl/blog/usg-galki-ocznej-kiedy-sie-wykonuje-i-na-czym-polega-wskazania-przygotowanie-do-badania/w-4562
6. [6] https://www.okulisci.wroclaw.pl/blog/jak-wyglada-badanie-usg-oka-kiedy-nalezy-je-zrobic
7. [7] https://okulistykaakademicka.pl/jak-wyglada-badanie-usg-galki-ocznej/