Jak rozpoznać bakterie w krwi i jakie są ich objawy?

Jak rozpoznać bakterie w krwi i jakie są ich objawy?

Kategoria Zdrowie
Data publikacji
Autor
Bezpieczne-USG.pl


Bakterie we krwi rozpoznaje się wiarygodnie tylko w badaniu laboratoryjnym zwanym posiew krwi. Same objawy nie wystarczają do postawienia rozpoznania, a gwałtownie narastające dolegliwości sugerują sepsę i wymagają pilnej pomocy medycznej [1][2][3].

Czym jest bakteriemia i czym różni się od sepsy?

Bakteriemia to obecność bakterii w krwiobiegu. Może mieć przebieg przemijający i nie dawać wyraźnych dolegliwości albo stać się początkiem ciężkiego zakażenia ogólnoustrojowego [1][4]. Sepsa nie jest równoznaczna z bakteriemią. Oznacza zagrażającą życiu, nieprawidłową reakcję organizmu na zakażenie, która prowadzi do uszkodzenia narządów [5][2]. Najcięższą postacią jest wstrząs septyczny, zwykle z utrzymującym się niskim ciśnieniem i zaburzeniami perfuzji narządów [3].

Krótkotrwała bakteriemia może pojawić się po wybranych zabiegach, w tym stomatologicznych, i często nie powoduje dolegliwości [1][4]. Bakterie wykrywa się w krwi ponad u 40 procent pacjentów, u których rozwija się wstrząs septyczny [1]. Skala problemu sepsy jest globalnie bardzo duża. W 2017 roku oszacowano 48,9 mln przypadków i około 11 mln zgonów związanych z sepsą [5].

Jakie są najważniejsze objawy?

Bakteriemia może przebiegać bez dolegliwości lub dawać jedynie gorączkę. Szybkie narastanie objawów ogólnych sugeruje sepsę albo wstrząs septyczny i wymaga pilnej oceny lekarskiej [1][3].

Do objawów alarmowych należą:

  • gorączka lub obniżona temperatura ciała
  • dreszcze
  • przyspieszony oddech i przyspieszone tętno
  • splątanie i wyraźne osłabienie
  • spadek ciśnienia
  • zimna lub spocona skóra
  • zmniejszenie ilości oddawanego moczu

Powyższe dolegliwości wymagają pilnej diagnostyki w kierunku sepsy [2][3].

Objawy miejscowe mogą naprowadzać na ognisko zakażenia pierwotnego, jednak o rozpoznaniu decyduje całościowa ocena kliniczna połączona z badaniami [3].

  Grupa krwi jak zbadać ją szybko i bez stresu?

Jak rozpoznać bakterie we krwi i potwierdzić bakteriemię?

Na podstawie samych dolegliwości nie można wiarygodnie rozpoznać obecności bakterii w krwi. Podstawowym badaniem jest posiew krwi, który pozwala wykryć i zidentyfikować drobnoustroje oraz ocenić ich wrażliwość na antybiotyki. Badanie to wykrywa także grzyby, jeśli są przyczyną zakażenia [1][3].

Aby zwiększyć wiarygodność wyniku, pobiera się co najmniej dwie próbki z różnych miejsc. Takie podejście ogranicza ryzyko uznania zanieczyszczenia skóry podczas pobierania za prawdziwą bakteriemię [6].

Materiał do posiewu najlepiej pobrać przed rozpoczęciem antybiotykoterapii, o ile nie opóźnia to leczenia u pacjenta w stanie zagrożenia życia. Pełniejszego wyniku hodowli zwykle oczekuje się około 1 do 3 dni, choć wstępne sygnały mogą pojawić się wcześniej [3].

Wynik posiewu zawsze interpretuje się łącznie z objawami, stanem klinicznym, liczbą dodatnich próbek i charakterem wykrytego drobnoustroju. Ujemny posiew nie wyklucza zakażenia, zwłaszcza gdy antybiotyk podano przed pobraniem krwi lub gdy bakterie pojawiają się w krwiobiegu okresowo [3].

W ramach rozszerzonej diagnostyki lekarz może zlecić morfologię, oznaczenie parametrów zapalnych, stężenia mleczanów, ocenę funkcji nerek i wątroby, badanie moczu oraz badania obrazowe. Celem jest także identyfikacja ogniska zakażenia i ocena ciężkości stanu [3].

Skąd biorą się bakterie we krwi?

Bakterie mogą przedostać się do krwiobiegu z ogniska zakażenia w innym narządzie. Drogi wniknięcia obejmują między innymi układ oddechowy, moczowy, jamę brzuszną, skórę, rany, zęby lub zakażone cewniki. Po krótkotrwałej ekspozycji, takiej jak wybrane zabiegi stomatologiczne, bakteriemia bywa przemijająca i bezobjawowa [1][4].

Odpowiedź zapalna organizmu może ograniczyć zakażenie lub stać się nieprawidłowa, co prowadzi do rozszerzenia naczyń, spadku ciśnienia, zaburzeń krążenia i niedotlenienia narządów. W sepsie uszkodzenia mogą dotyczyć mózgu, nerek, płuc, serca i wątroby [2][3].

Ryzyko ciężkiego przebiegu rośnie u niemowląt, osób starszych, pacjentów z obniżoną odpornością i chorobami przewlekłymi oraz u chorych z cewnikami i implantami [2][3].

Kiedy zgłosić się pilnie po pomoc?

Podejrzenie sepsy jest stanem nagłym. Splątanie, duszność, bardzo szybki oddech, sinienie, omdlenie, zimna spocona skóra lub gwałtowne pogorszenie stanu zdrowia wymagają natychmiastowego wezwania pomocy medycznej [2][3]. Wysoka gorączka nie jest konieczna do rozpoznania sepsy. U części pacjentów występuje obniżona temperatura ciała [2][3].

  Objawy boreliozy jakie badania mogą pomóc w diagnozie

Jak dbać o wiarygodność posiewu krwi?

W celu zminimalizowania ryzyka kontaminacji próbki konieczne jest staranne odkażenie skóry i pobranie przynajmniej dwóch próbek z osobnych miejsc. Dodatni wynik w wielu niezależnie pobranych próbkach częściej oznacza prawdziwą bakteriemię niż pojedynczy dodatni wynik bakterii typowych dla zanieczyszczenia skóry [6]. Materiał warto pobrać przed pierwszą dawką antybiotyku, jeśli stan pacjenta na to pozwala [3].

Ile czeka się na wynik i jak go interpretować?

Pełniejszy wynik posiewu krwi wraz z identyfikacją patogenu i oceną wrażliwości na antybiotyki wymaga zwykle 1 do 3 dni. Wstępne sygnały wzrostu mogą być dostępne wcześniej i ukierunkować leczenie. Ostateczna interpretacja uwzględnia stan kliniczny, liczbę dodatnich próbek oraz charakter drobnoustroju [3].

Jakie drobnoustroje najczęściej wykrywa się we krwi?

W publikowanych danych dotyczących sepsy wśród izolowanych z krwi patogenów często pojawiają się bakterie z rodzajów Staphylococcus, Escherichia coli i Streptococcus. W części przypadków nie udaje się zidentyfikować patogenu mimo objawów sugerujących zakażenie ogólnoustrojowe.

Czy bakteriemia zawsze daje objawy?

Nie. Bakteriemia bywa przejściowa i bezobjawowa, zwłaszcza gdy organizm skutecznie usuwa drobnoustroje. Zdarza się jednak, że jedyną dolegliwością jest gorączka. Szybkie narastanie objawów układowych sugeruje rozwój sepsy lub wstrząsu septycznego i wymaga natychmiastowej interwencji [1][4][3].

Co jeszcze ocenia lekarz przy podejrzeniu ciężkiego zakażenia?

Do mierzalnych wskaźników ciężkości należą częstość oddechów, częstość tętna, ciśnienie tętnicze, temperatura, ilość oddawanego moczu, stężenie mleczanów, poziom świadomości oraz parametry funkcji nerek i wątroby. Szybkie rozpoznanie sepsy i ustalenie ogniska zakażenia umożliwia niezwłoczne wdrożenie leczenia przeciwdrobnoustrojowego i kontrolę źródła zakażenia, co ma kluczowe znaczenie dla rokowania [5][3].


Materiały źródłowe

  1. https://www.merckmanuals.com/professional/infectious-diseases/biology-of-infectious-disease/bacteremia
  2. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/sepsis
  3. https://www.merckmanuals.com/home/infections/bacteremia-sepsis-and-septic-shock/sepsis-and-septic-shock
  4. https://www.merckmanuals.com/home/infections/bacteremia-sepsis-and-septic-shock/bacteremia
  5. https://www.who.int/news/item/30-01-2024-guidelines-on-the-clinical-management-of-sepsis
  6. https://www.merckmanuals.com/professional/pediatrics/miscellaneous-bacterial-infections-in-infants-and-children/occult-bacteremia-and-fever-without-apparent-source-in-young-children

Dodaj komentarz