Badanie GBS gdzie zrobić w czasie ciąży?

Badanie GBS można wykonać w poradni prowadzącej ciążę u lekarza lub położnej oraz w laboratoriach diagnostycznych, a w wielu przypadkach bezpłatnie w ramach NFZ lub prywatnego ubezpieczenia, prywatnie koszt wynosi zwykle 50 do 100 zł, wynik jest po kilku dniach, rekomendowany termin to 35. do 37. tygodnia ciąży [4][2][1][3]. Już jeden wymaz z pochwy i jeden z odbytnicy, pobrane zgodnie z procedurą, pozwalają skutecznie wykryć nosicielstwo paciorkowców grupy B i zaplanować profilaktykę podczas porodu [6][5][1].

Czym jest badanie GBS i po co wykonuje się je w czasie ciąży?

Badanie GBS to przesiew w kierunku Streptococcus agalactiae, czyli paciorkowców grupy B, którego celem jest wykrycie nosicielstwa u ciężarnych [1][2]. Badanie identyfikuje kobiety z podwyższonym ryzykiem przekazania zakażenia dziecku podczas porodu, co umożliwia wdrożenie profilaktyki antybiotykowej w trakcie porodu [6][1]. Zakażenie GBS wiąże się ze zwiększonym ryzykiem porodu przedwczesnego, przedwczesnego pęknięcia błon płodowych i ciężkich powikłań u noworodka [1]. Bez profilaktyki u ponad połowy ciężarnych będących nosicielkami dochodzi do transmisji bakterii na dziecko w czasie porodu [2].

Nosicielstwo paciorkowców grupy B wykrywa się poprzez posiew wymazów z pochwy i odbytu, co jest standardem w opiece nad ciążą, a pozytywny wynik prowadzi do zaplanowania antybiotykoterapii śródporodowej w celu minimalizacji ryzyka u noworodka [1][2][5]. Dziecko może zakazić się zarówno w czasie porodu drogami natury, jak i podczas cięcia cesarskiego, dlatego profilaktyka ma znaczenie niezależnie od sposobu zakończenia ciąży [2].

Gdzie zrobić badanie GBS w czasie ciąży?

Badanie GBS wykonuje się w gabinecie ginekologicznym lub położniczym, gdzie lekarz lub położna pobierają materiał, a następnie próbki trafiają do laboratorium mikrobiologicznego na hodowlę [5][2]. Skierować się można także bezpośrednio do laboratoriów diagnostycznych, w tym dużych ogólnopolskich sieci, które realizują posiew w kierunku Streptococcus agalactiae [6][7].

Badanie jest dostępne bezpłatnie w ramach NFZ oraz w wybranych prywatnych ubezpieczeniach, co ułatwia jego szeroką dostępność w końcówce ciąży [4]. Niezależnie od miejsca pobrania materiał musi zostać przekazany do laboratorium, które wykonuje hodowlę zgodnie z procedurą jakościową, a wynik raportuje w ciągu kilku dni [2][5].

Kiedy wykonać badanie GBS?

Rekomendowany czas to między 35. a 37. tygodniem ciąży, najczęściej w przedziale od 36.+0/7 do 36.+6/7, co wynika z wytycznych i największej trafności przesiewu w bezpośrednim okresie okołoporodowym [1][3][4]. Badania nie powinno wykonywać się wcześniej niż 5 tygodni przed spodziewanym porodem, aby wynik zachował aktualność do czasu rozwiązania [3].

Jak wygląda pobranie materiału i analiza w laboratorium?

Pobiera się dwa wymazy jednorazową wymazówką z żelem transportowym, jeden z przedsionka pochwy z dolnej jednej trzeciej części i drugi z odbytnicy poprzez delikatne wprowadzenie wymazówki z pokonaniem oporu zwieracza, nie ma potrzeby zakładania wziernika [5][3][6]. Procedura jest krótka i oceniana jako bezbolesna, co zwiększa jej akceptację w praktyce klinicznej [8].

Materiał jest umieszczany w probówce lub nanoszony na szkiełko, po czym trafia do laboratorium mikrobiologicznego, gdzie wykonywana jest hodowla na specjalnych podłożach w kierunku paciorkowców grupy B [2][5]. W przypadku wyniku dodatniego laboratorium wykonuje antybiogram, który obejmuje ocenę wrażliwości między innymi na penicylinę, erytromycynę oraz klindamycynę [5].

Ile kosztuje i jak długo czeka się na wynik?

Prywatnie cena badania wynosi zwykle od 50 do 100 zł, natomiast w ramach NFZ lub prywatnych ubezpieczeń można je wykonać bezpłatnie, co warto wcześniej potwierdzić w placówce [4]. Na wynik czeka się kilka dni, ponieważ wymagana jest hodowla bakteryjna, która potrzebuje czasu do wzrostu kolonii [2].

Co oznacza wynik dodatni i co dalej?

Wynik dodatni oznacza nosicielstwo paciorkowców grupy B i stanowi wskazanie do profilaktycznej antybiotykoterapii śródporodowej, której celem jest przerwanie transmisji bakterii na noworodka [1]. Równocześnie wykonywany antybiogram z oznaczeniem wrażliwości między innymi na penicylinę, erytromycynę oraz klindamycynę pozwala dobrać właściwy lek podczas porodu [5].

Brak profilaktyki zwiększa ryzyko powikłań po stronie ciężarnej i dziecka, w tym porodu przedwczesnego, przedwczesnego pęknięcia błon płodowych oraz ciężkich zakażeń w okresie noworodkowym, dlatego postępowanie oparte na wyniku posiewu ma znaczenie kliniczne [1][5][7].

Dlaczego badanie GBS jest ważne dla zdrowia noworodka?

Paciorkowce grupy B mogą przenosić się na dziecko w trakcie porodu, a bez leczenia transmisja dotyczy więcej niż połowy noworodków matek będących nosicielkami, co uzasadnia strategię przesiewu i profilaktyki [2]. Zakażenie noworodka może mieć ciężki przebieg, dlatego identyfikacja nosicielstwa i wdrożenie antybiotyku podczas porodu zmniejsza to ryzyko [1][5][7].

Znaczenie przesiewu pozostaje istotne niezależnie od drogi ukończenia ciąży, ponieważ do zakażenia może dojść zarówno podczas porodu naturalnego, jak i cięcia cesarskiego, co czyni wdrożenie standardów ochrony noworodka priorytetem [2].

Jak wybrać miejsce do wykonania badanie GBS?

Wybierając placówkę, warto potwierdzić że pobierane są dwa oddzielne wymazy, z przedsionka pochwy oraz z odbytnicy, co zwiększa szansę wykrycia nosicielstwa [6]. Należy upewnić się że personel stosuje jednorazowe wymazówki z odpowiednim żelem transportowym oraz właściwą technikę bez konieczności zakładania wziernika, a materiał trafia do laboratorium mikrobiologicznego na hodowlę [5][3][2].

Przed wizytą dobrze jest sprawdzić przewidywany czas oczekiwania na wynik, zazwyczaj kilka dni, oraz formę finansowania, to znaczy refundację w ramach NFZ lub prywatnego ubezpieczenia, ewentualnie koszt prywatny w granicach 50 do 100 zł [2][4]. W przypadku dodatniego wyniku laboratorium powinno zapewnić antybiogram, aby dobrać lek zgodnie z wrażliwością bakterii [5].

Czy badanie GBS jest obowiązkowe?

Badanie nie jest obowiązkowe, lecz jest powszechnie zalecane przez lekarzy jako element bezpiecznej opieki okołoporodowej, co wynika z udokumentowanych korzyści profilaktyki antybiotykowej u nosicielek [2]. Rekomendowany termin wykonania przypada między 35. a 37. tygodniem, co zapewnia aktualność wyniku na czas porodu, z preferencją zakresu 36.+0/7 do 36.+6/7 oraz zasadą niepobierania wcześniej niż 5 tygodni przed przewidywanym terminem porodu [1][3].

Podsumowanie: gdzie zrobić badanie GBS w czasie ciąży?

Badanie GBS najlepiej zrealizować w miejscu prowadzenia ciąży u lekarza lub położnej z przekazaniem materiału do laboratorium, albo bezpośrednio w laboratorium diagnostycznym w 35. do 37. tygodnia, korzystając z refundacji w NFZ lub prywatnego ubezpieczenia, a w przypadku odpłatności przy koszcie rzędu 50 do 100 zł, z wynikiem po kilku dniach [5][4][2][1][3][6][7]. Taki wybór gwarantuje poprawne pobranie dwóch wymazów, hodowlę i ewentualny antybiogram, co umożliwia wdrożenie skutecznej profilaktyki śródporodowej i ochronę zdrowia noworodka [6][5][1][7].

Źródła:

• [1] https://www.pbkm.pl/pregnancy-zone-2/choroby-w-ciazy/gbs-w-ciazy-co-oznacza
• [2] https://www.bebiklub.pl/ciaza-i-porod/zdrowie-w-ciazy/badanie-gbs-w-ciazy-co-warto-o-nim-wiedziec
• [3] https://www.mp.pl/pacjent/ciaza/przebiegciazy/63100,paciorkowiec-grupy-b-gbs-w-ciazy-gbs-dodatni-w-ciazy
• [4] https://mamaginekolog.pl/ciaza-i-porod/badania-w-ciazy/gbs-co-to-takiego/
• [5] https://dziecko.medonet.pl/pytania-do-ekspertow/badanie-gbs-w-ciazy-jak-sie-przygotowac-ekspertka-tlumaczy/0yxv67t
• [6] https://grupadiagnostyka.pl/app/uploads/2025/01/gbs-2018.pdf
• [7] https://badaj.to/badanie/posiew-na-nosicielstwo-z-pochwy-i-odbytu-streptococcus-agalactiae-gbs/
• [8] https://vitalife.care/badanie-gbs-w-ciazy-kiedy-jak-i-dlaczego-warto-je-wykonac/