Choroba Buergera to zapalne schorzenie naczyń tętniczych i żylnych, w którym stan zapalny rozpoczyna się w drobnych tętnicach kończyn górnych i dolnych, a następnie może przechodzić na większe naczynia, prowadząc do całkowitego zamknięcia ich światła i niedokrwienia tkanek, przy czym proces zwykle ogranicza się do naczyń dłoni lub stóp [3].

Charakterystyczną cechą różnicującą ten obraz od innych chorób tętnic jest brak lub tylko minimalne zmiany miażdżycowe w zajętych naczyniach [5][9].

Najbardziej typowe wczesne dolegliwości to parestezje, czyli mrowienie, drętwienie i cierpnięcie zajętych kończyn, a także chromanie przestankowe z bólem łydek podczas chodzenia, który ustępuje po krótkim odpoczynku [1][4].

Często obserwowany jest objaw Raynauda, czyli sekwencyjne blednięcie, sinienie i zaczerwienienie dystalnych części stóp lub dłoni pod wpływem zimna, co wskazuje na zaburzenia naczynioruchowe w obszarach dystalnych [1][3].

W przebiegu choroby mogą występować odcinkowe zapalenia żył powierzchownych, widoczne jako bolesne, czerwone powrózki i grudki na przebiegu żył kończyn [7].

W miarę progresji niedokrwienia dochodzi do powstawania trudno gojących się owrzodzeń i martwicy tkanek, co jest sygnałem zaawansowania choroby i wysokiego ryzyka powikłań [6][8].

Pacjenci najczęściej zgłaszają się po pomoc z powodu zaburzeń czucia oraz bólu łydek pojawiającego się w trakcie wysiłku, co klinicznie ukierunkowuje na ocenę niedokrwienia obwodowego [4][2].

Dolegliwości dominują w obrębie stóp, rzadziej dotyczą dłoni, a choroba rozpoczyna się zwykle w najbardziej dystalnych częściach kończyn, od palców, z szerzeniem się proksymalnie w miarę postępu niedokrwienia [2][7].

Przebieg jest falowy, z naprzemiennymi okresami remisji i zaostrzeń, co wynika z dynamicznego nasilenia i wygaszania procesu zapalnego w naczyniach [6].

Wyróżnia się trzy stadia choroby, w stadium I pojawiają się drętwienie stóp, chromanie przestankowe, parestezje, ból zajętej kończyny oraz zaburzenia naczynioruchowe ograniczone do stóp i rąk, w stadium II utrwalają się drętwienie oraz wychłodzenie dłoni i stóp, stadium III wiąże się z progresją zmian niedokrwiennych i pogłębianiem dolegliwości, co nie jest w pełni uszczegółowione w dostępnych opisach [3].

W zaawansowanych przypadkach, przy utrzymującym się niedokrwieniu i martwicy, choroba może prowadzić do konieczności amputacji kończyny [6].

U podłoża leży postępujący stan zapalny ścian naczyń, obejmujący początkowo drobne tętnice, następnie większe odcinki, z tworzeniem zakrzepów i włóknieniem, co finalnie doprowadza do zamknięcia światła i głębokiego niedokrwienia tkanek, a tym samym do eskalacji objawów [3].

W badaniach laboratoryjnych oznacza się OB, CRP, fibrynogen, parametry krzepnięcia krwi, elektrolity oraz D dimer, co pomaga ocenić nasilenie stanu zapalnego i obecność aktywacji układu krzepnięcia [1][2][3].

W diagnostyce czynnościowej wykorzystuje się test chromania przestankowego z oceną dystansu i czasu do pojawienia się bólu, wskaźnik kostka ramię ABI oraz wskaźnik paluch ramię TBI, a w ocenie kończyny górnej pomocny bywa test Allena, którego czułość i swoistość są jednak ograniczone i nie pozwalają na samodzielne rozpoznanie [2][3][9].

Kluczową rolę odgrywają badania obrazowe, ultrasonografia dopplerowska pozwala ocenić przepływ, uwidocznić zwężenia i okluzje w tętnicach dystalnych oraz określić ich stopień, co wspiera decyzje diagnostyczno terapeutyczne [2][5][9].

Angiografia z podaniem kontrastu obrazuje morfologię i drożność naczyń oraz charakterystyczny, dystalny zasięg zmian, a arteriografia jako badanie radiologiczne tętnic precyzuje ich stan i rozległość okluzji [2][5][9][10].

W wybranych sytuacjach wykonuje się badanie histologiczne materiału żylnego w celu oceny cech zapalenia i zakrzepu, co może wzmocnić pewność rozpoznania w kontekście obrazu klinicznego i angiograficznego [6].

Dla choroby charakterystyczny jest dystalny rozkład zmian w obrębie palców stóp i rąk, z przewagą zajęcia stóp, przy niewielkim lub braku komponenty miażdżycowej, co odróżnia ją od typowych postaci przewlekłego niedokrwienia kończyn związanych z miażdżycą [2][5][7][9].

Wskazaniem do pilnej konsultacji są postępujące zaburzenia czucia w kończynach, ból łydek narastający podczas chodzenia, nawracające epizody objawu Raynauda, bolesne powrózki zapalenia żył powierzchownych oraz obecność owrzodzeń lub cech martwicy w obrębie palców, zwłaszcza gdy dolegliwości koncentrują się w stopach [4][1][7][6][2].

Dostępne opracowania koncentrują się na obrazie klinicznym, przebiegu, diagnostyce i różnicowaniu, bez przedstawiania szczegółowych danych epidemiologicznych dotyczących częstości zachorowań, rozkładu wiekowego i płciowego oraz odsetków powikłań [1][2][3][4][5][6][7][8][9][10].

Choroba Buergera to zakrzepowo-zarostowe zapalenie naczyń o dystalnej lokalizacji i falowym przebiegu, w którym wczesne rozpoznanie objawów takich jak parestezje, chromanie przestankowe, objaw Raynauda oraz zapalenie żył powierzchownych, a w zaawansowaniu owrzodzenia i martwica, powinno skutkować ukierunkowaną diagnostyką z wykorzystaniem badań czynnościowych oraz obrazowych, zwłaszcza USG Doppler i angiografii [3][1][4][7][6][2][5][9][10].

Źródła:

1. https://proteka.pl/choroba-buergera-przyczyny-objawy-leczenie/
2. https://diag.pl/pacjent/artykuly/choroba-buergera-objawy-stadia-leczenie/
3. https://salve.pl/aktualnosci/choroba-buergera-przyczyny-objawy-leczenie,42781
4. https://ortopes.pl/choroba-buergera-przyczyny-objawy-leczenie/
5. https://www.klaudyn.pl/choroba-buergera/
6. https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/choroba-buergera-objawy-stadia-przyczyny-i-rokowania/
7. https://www.adamed.expert/pacjent/choroby-i-objawy/serce-i-naczynia/co-to-jest-choroba-buergera-przyczyny-objawy-i-leczenie
8. https://leki.pl/na/zakrzepowo-zarostowe-zapalenie-naczy%C5%84-buergera/objawy/
9. https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.2.26.
10. https://www.e-zikoapteka.pl/encyklopedia/choroby/choroba-buergera